SEJARAH ASAL USUL KAMPUNG AYER, KUDAT, SABAH: WARISAN KERABAT KESULTANAN BRUNEI SILAM
The History of the Origin of Kampung Ayer, Kudat, Sabah: The Legacy of the Relatives of the Former Brunei Sultanate
DOI:
https://doi.org/10.51200/jba.v10i1.7189Keywords:
Kampung Ayer, Kudat, Kerabat Diraja Brunei, Melayu BruneiAbstract
Artikel ini menelusuri sejarah asal usul dan perkembangan awal Kampung Ayer, Kudat sebagai sebuah petempatan air tradisional masyarakat Brunei di utara Sabah. Berasaskan sumber dokumentasi kolonial, salasilah keluarga serta temu bual lapangan, penelitian ini mendapati bahawa pembukaan Kampung Ayer pada lewat abad ke-19 berkait rapat dengan penghijrahan keluarga-keluarga Pengiran dari Brunei Darussalam dan Mengkabong yang terlibat dalam sektor ekonomi kolonial. Analisis turut menunjukkan bahawa komuniti Brunei di Kampung Ayer mempunyai hubungan genealogis rapat dengan beberapa jalur keturunan Sultan Brunei, meskipun identiti keturunan tersebut sering disembunyikan bagi menjaga keselamatan dalam konteks sosio-politik kolonial. Peristiwa sejarah seperti pendudukan Jepun semasa Perang Dunia Kedua serta penglibatan aktif penduduk Kampung Ayer dalam gerakan politik Sabah melalui Parti Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu (USNO) menegaskan lagi peranan signifikan kampung ini dalam pembentukan identiti sosio-budaya dan politik tempatan. Artikel ini menegaskan bahawa Kampung Ayer, Kudat merupakan tapak warisan penting yang mencerminkan kesinambungan sejarah, migrasi, dan dinamika politik masyarakat Brunei di Sabah.
References
Senarai Rujukan
Rekod Arkib
Daily Express. (2002). Kudat Offers True Meaning of Esplanade. Kota Kinabalu: Arkib Negeri Sabah. 29 April 2002.
Laporan tentang Perayaan Sabah 100 Tahun Kudat (P/RENS). Kota Kinabalu: Arkib Negeri Sabah.
Buku dan Jurnal
Amaluddin Bakeri Mohammad Raduan dan Mohd Ariff. (2004). Pembongkaran Petempatan Kampung Air di Pulau Borneo: Kajian Kes di Kota Kinabalu, Sabah. JATI. Vol. 9: 1-17.
Hashim Haji Abdul Hamid. (1995). Kampong Aying: Model dan Kesinambungan Sosiobudaya Brunei. Jurnal Darussalam. Bil.2. Bandar Seri Begawan: Pusat Sejarah Brunei.
Dayang Fatin Nor Mazdina Haji Hamdani. (2010). Sejarah Kampong Ayer. PUSAKA, Berita Penyelidikan dan Kegiatan Pusat sejarah Brunei, Bil. 19. Bandar Seri Begawan: Pusat Sejarah Brunei.
Laporan Unit Perancang Ekonomi Dengan Kerjasama Kementerian Kemajuan Luar Bandar dan Wilayah, Februari 2014. (2014). Profil Kampung: Sistem Profil Kampung Peringkat Nasional (SPKPN). Tidak diterbitkan.
Mohammad Raduan Bin Mohd Ariff. (1999). Kampung Bako: Petempatan Awal Kampung Air Melayu Brunei di Kuching, Sarawak. MANU, 3: 101-123.
Wan Shawaluddin Wan Hassan dan Ramli Dollah. (2007). Impak Kehadiran Pendatang Filipina Di Kampung-Kampung Air: Satu Tinjauan di Sabah, KINABALU . Bil. 13: 89-90.
Datu Bandira Bin Datu Alang. (1992). Iranun: Sejarah dan Adat Tradisi. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka dan Kementerian Pendidikan Malaysia.
Awang Mohd Jamil Al-Sufri. (1999). Pusaka, Berita Jabatan Pusat Sejarah Brunei, Bil. 9. Bandar Seri Begawan: Pusat Sejarah Brunei.
Temubual
Datin Hajah Jamilah Binti Harsad. 80 tahun. Isteri kepada Datuk Haji Sidek Bin Danta. Beliau meninggal dunia pada tahun
dalam usia 84 tahun di Kota Kinabalu. Ditemubual pada Mei 2014.
Encik Yusof Bin Haji Samad. 65 tahun. Ketua Kampung Kampung Ayer, Kudat. Ditemubual pada 7 Februari 2019.
OKK Tuan Haji Abdul Kadir Bin Datuk OKK Haji Abdul Ghani. 78 tahun. Mantan Ketua Anak Negeri Kudat. Ditemubual pada 7 Februari 2019.
Puan Fatimah Binti Datuk Haji Sulaiman. Beliau merupakan cicit O.T. Ibrahim Bin Arshad Durman@Duman. Ditemubual pada 5 April 2025.
Puan Jalilah Binti Jaleh. 68 tahun. Surirumah. Ditemubual pada 18 Februari 2025.
Puan Hajah Mariani Binti Haji Mohd Onon. 55 tahun. Guru Besar Sekolah Kebangsaan Lotong, Kudat, Sabah. Cucu kepada Datuk OKK Hj Abdul Ghani bin O.T. Ibrahim. Ditemubual pada 22 Februari 2025.
Tuan Haji Bakri Haji Salehin. 70 tahun. Beliau merupakan Kaum Brunei dari jurai keturunan Pengiran Budok atau Datu Budok yang merupakan salah seorang pengasas Kampung Ayer, Kudat. Ditemubual pada 7 Februari 2019.
Tuan Haji Buang Haji Salleh. 70 tahun. Merupakan cucu kepada O.T. Ibrahim bin Arshad Durman@Duman. Ditemubual pada 4 April 2025.
Temu bual dengan Tuan haji Dullah bin haji Muluk. 61 Tahun. Tuan Haji Dullah merupakan mantan Pengarah Politeknik Kota Kinabalu, Sabah. Berusia 61 tahun. Beliau merupakan waris keturunan Tuan Guru haji Zaini. Beliau menyimpan pelbagai buku agama yang mengandungi pelbagai maklumat tentang latar belakang dan catatan keluarga Tuan Guru Haji Zaini. Ditemubual pada 4 April 2025.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Penyerahan manuskrip mensyaratkan bahawa manuskrip tidak pernah diterbitkan di tempat lain ataupun sedang dipertimbangkan untuk penerbitan oleh penerbit lain. Jika dan apabila manuskrip telah diterima untuk penerbitan, maka penulis bersetuju untuk memindahkan secara automatik hak cipta kepada penerbit ©Universiti Malaysia Sabah. Hak cipta terpelihara. Tiada bahagian daripada terbitan ini boleh diterbitkan semula dalam bentuk apa pun atau dengan cara apa pun tanpa kebenaran bertulis terbelih dahulu daripada penerbit.
Permintaan kepada Penerbit untuk kebenaran hendaklah dialamatkan kepada:
Penerbit UMS,Tingkat Bawah Perpustakaan,Jalan UMS, Universiti Malaysia Sabah,88400 Kota Kinabalu, Sabah, Malaysia.Tel: (+6088) 320000 Ext. 1015Fax: (+6088) 320446 E-mail: penerbit@ums.edu.my
++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
Submission of article implies that the article has not been previously published elsewhere nor is under consideration for publication by another publisher. If and when the article is accepted for publication, the authors agree to automatic transfer of the copyright to the publisher ©Universiti Malaysia Sabah. All rights reserved. No part of this publication may be reproduced in any form or by any means, without the prior written permission of the publisher.
Requests to the Publisher for permission should be addressed to:
Penerbit UMS,Ground Floor Library,Jalan UMS, Universiti Malaysia Sabah,88400 Kota Kinabalu, Sabah, Malaysia.Tel: (+6088) 320000 Ext. 1015Fax: (+6088) 320446 E-mail: penerbit@ums.edu.my
Total Views: 31
| 
Total Downloads: 20
